Guddiga Xuquuqda Insaanka Itoobiya (EHRC) oo kaashanaya Xafiiska Wakiilka Sare ee Qaramada Midoobay u Qaabilsan Xuquuqda Aadanaha (OHCHR) iyo Wasaaradda Caddaaladda ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya, ayaa soo qabanqaabiyay tababar socday Febraayo 16 ilaa 19, 2026 oo lagu qabtay magaalada Bishoftu, Itoobiya. Tababarkan ayaa ujeedadiisu ahayd in kor loo qaado awoodda Ururada Bulshada Rayidka ah (CSOs) iyo shaqada Hababka Qaranka si loo dabagalo loona soo gudbiyo warbixinta Axdiga Caalamiga ah ee Ciribtirka Dhammaan Noocyada Midabtakoorka (ICERD).
Ujeeddada guud ee aqoon-is-weydaarsigan waxay ahayd in la horumariyo dabagalka talooyinka hay’adaha heshiisyada ee loo soo jeediyay Itoobiya, iyo in la fududeeyo soo gudbinta warbixinnada dib u dhacay iyadoo ay si firfircoon uga qaybqaadanayaan ururrada bulshada rayidka ah. Tababarka ayaa kulmiyay Ururo Bulshada Rayidka ah oo kala duwan iyo xubnaha Guddiga Isku-dhafka Wasaaradaha ee Habka Qaranka ee Warbixinta iyo Dabagalka (NMRF), oo ay ku jiraan wakiilo ka socda Komishinka Booliska Federaalka, Adeegga Qaxootiga iyo Dadka Soo Laabanaya, iyo Wasaaradaha Caddaaladda, Arrimaha Dibadda, Arrimaha Haweenka iyo Bulshada, Waxbarashada, iyo Qorshaynta iyo Horumarinta.
Kulamada Ururada Bulshada Rayidka ah ayaa soo bandhigay bandhigyo iyo doodo is-dhexgal ah oo ku saabsan waajibaadka warbixineed ee Dawladaha, xaaladda warbixinta ee Itoobiya ee hadda, iyo dulmar ku saabsan Talooyinkii Gunaanadka ahaa ee 2009 ee uu qaatay Guddiga Ciribtirka Midabtakoorka (CERD) Kadib ama iyadoo la tixraacayo warbixintii Itoobiya ee 2008.. Ka qaybgalayaasha ayaa sidoo kale ka wada hadlay doorka CSOs ee warbixinta iyo dabagalka, waxayna xog-cusub ka heleen Wasaaradda Caddaaladda oo ku saabsan diyaarinta qabyo-qoraalka warbixinta ICERD. Intii uu socday tababarka, waxaa la adkeeyay doorka muhiimka ah ee CSOs ee wareegga warbixinta, oo ay ku jiraan gudbinta warbixinada beddelka ah, ka qaybgalka wadatashiyada ay dawladdu hoggaamiso, iyo bixinta warbixino aan rasmi ahayn iyo xog cusub oo la siiyo CERD.
CSO-yada ayaa ka qayb qaatay doodo koox-koox ah, iyagoo diiradda saaraya qodobo gaar ah oo ka mid ah ICERD iyo Talooyinkii Gunaanadka CERD ee 2009, intii lagu jiray taas oo ay ku caddeeyeen horumarrada muhiimka ah ee togan iyo meelaha walaaca laga qabo ee ku saabsan xaaladda hirgelinta ICERD ee Itoobiya.
Aqoon-is-weydaarsigu wuxuu kor u qaaday fahamka ururrada bulshada rayidka ah (CSOs) ee ku aaddan wejiyada kala duwan ee ka qaybgalka geeddi-socodka warbixin-gudbinta, oo ay ku jiraan doorka ay leeyihiin ka hor inta aysan dawladdu warbixinta gudbin, muddada lagu guda-jiro dib-u-eegista CERD, iyo kaddib marka la ansixiyo Talooyinka Gabagabada ah. Sidoo kale, wuxuu xoojiyay doorka ay ku leeyihiin diyaarinta warbixinnada barbar-socodka ah (parallel reports) iyo dabagalka, oo ay ku jiraan la socodka fulinta, u qareemidda isbeddellada, iyo wacyigelinta.”
Intii lagu guda jiray tababarka, Guddiga Isku-dhafka Wasaaradaha ee NMRF ayaa yeeshay doodo ku saabsan caqabadaha iyo horumarka laga sameeyay xog-ururinta, ka dib tababarkii Nofeembar 2025, iyadoo la tixgelinayo farqiga 17-ka sano ah tan iyo markii ay Itoobiya warbixinteedii ugu dambaysay ee ICERD gudbisay sanadkii 2008. Iyadoo la raacayo tubta-toosan ee Guddiga, taas oo qeexaysa tillaabooyinka loo baahan yahay iyo muddada lagu diyaarinayo qabyo-qoraalka dhammaystiran ee warbixinta ICERD, Guddigu wuxuu muddadii uu aqoon-is-weydaarsigu socday ku guulaystay dhammaystirka ururinta xogta laga helay dhinacyada ay khuseyso; waxaana la diyaariyay ‘qabyo-qoraalkii koowaad’ (zero draft) si looga yeesho wadatashiyo iyo dood weyn oo lala yeesho daneeyayaasha.