Guddiga Xuquuqda Insaanka ee Itoobiya (EHRC), isagoo kaashanaya Golaha Dawlad Deegaanka Benishangul-Gumuz, ayaa qabtay aqoon-isweydaarsi laba maalmood socday oo kor loogu qaadayo awoodda, kaas oo ku saabsanaa fikradaha xuquuqda insaanka iyo caddaaladda ku-meel-gaarka ah (TJ) laga bilaabo Abriil 15 ilaa 16, 2026, laguna qabtay magaalada Asosa. Aqoon-isweydaarsigan ayaa isugu keenay mas’uuliyiin sarsare oo ka kala socday hay’adaha sharci-dejinta, garsoorka, iyo fulinta ee deegaanka, oo ay ku jiraan wakiillo ka socday Golaha Deegaanka, Maxkamadda Sare, Xafiiska Caddaaladda, Komishanka Booliska, Maamulka Xabsiyada, iyo mas’uuliyiin kale oo heer deegaan ah.
Aqoon-isweydaarsigu wuxuu daboolay fikradaha iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee xuquuqda insaanka, qalabka/xeerarka xuquuqda insaanka ee caalamiga ah iyo kuwa gobolka, waajibaadka, hawlaha, iyo mas’uuliyadaha EHRC, iyo sidoo kale mabaadi’da caddaaladda ku-meel-gaarka ah ee caalamiga ah, gobolka, iyo qaranka, iyo jihada siyaasadda TJ ee Itoobiya. Mowduuc kasta waxaa xigay dood qoto dheer oo u sahashay ka-qaybgalayaasha inay si faahfaahsan u darsaan arrimaha.
Ka-qaybgalayaasha ayaa qiray muhiimadda aqoon-isweydaarsigan awood-dhiska ah, iyagoo iftiimiyay baahida loo qabo in fursado noocan ah la siiyo shaqaale badan oo ka tirsan hay’ado kala duwan. Waxay sidoo kale xoogga saareen in horumarinta iyo ilaalinta xuquuqda insaanka ay tahay mas’uuliyad wadaag ah oo saaran dhammaan dhinacyada ay khusayso. Marwo Askal Alboro, Af-hayeenka Sare ee Golaha Dawlad Deegaanka Benishangul-Gumuz, ayaa carrabka ku adkaysay muhiimadda weyn ee ay leedahay in la dhawro xuquuqda insaanka lana xaqiijiyo hirgelinta sarraynta sharciga. Waxay sii raacisay in Goluhu uu si dhow ula shaqaynayo EHRC si loo aasaaso madal wadajir ah oo ay leeyihiin hay’adaha dimuqraadiga ah si loo horumariyo geeddi-socodka dimuqraadiyadda loona ilaaliyo xuquuqda insaanka ee deegaanka.
Guddoomiyaha Guud ee EHRC Berhanu Adello ayaa iftiimiyay arrimaha xuquuqda insaanka ee ay sababeen iyo/ama ay uga dareen caqabadaha amniga ee Deegaanka Benishangul-Gumuz sannadihii la soo dhaafay, isagoo hoosta ka xarriiqay baahida loo qabo in wax laga qabto sababaha aasaasiga ah ee keenaya xadgudubyada xuquuqda insaanka. Wuxuu muujiyay kalsoonida uu ku qabo in aqoonta ay heleen mas’uuliyiinta sarsare intii uu socday fadhigu loo adeegsan doono in wax looga qabto walaacyada xuquuqda insaanka ee deegaanka, isagoo carrabka ku adkeeyay baahida loo qabo in la mudnaansiiyo nabad waarta, wuxuuna xusay in xasiloonidu ay tahay shardi aasaasi u ah ilaalinta xuquuqda insaanka. Ugu dambayntii, wuxuu ku baaqay in si firfircoon looga qayb qaato geeddi-socodka caddaaladda ku-meel-gaarka ah ee qaranka, isagoo carrabka ku adkeeyay in dawlad deegaanadu ay tahay inay fuliyaan waajibaadkooda ku cad siyaasadda TJ ee Itoobiya.