Guddiga Xuquuqda Insaanka ee Itoobiya (EHRC), iyada oo kaashanaysa Wasaaradda Caddaaladda (MoJ), ayaa soo agaasimay kulan wadatashi ah oo ku saabsan qabyo-qoraalka warbixinta qaranka ee isku-dhafan ee 17-aad ilaa 25-aad ee Itoobiya ee ku saabsan hirgelinta Axdiga Caalamiga ah ee Ciribtirka Takoorka Isirka (ICERD) bishii Juun 12, 2026, magaalada Addis Ababa. Wadatashigan ayaa ujeeddadiisu ahayd in la xaqiijiyo ka-qaybgalka firfircoon ee daneeyayaasha ee hannaanka diyaarinta warbixinta iyada oo la bixinayo talooyinkooda iyo qiimayntooda ku aaddan waxqabadka dalka qaybta ka ah heshiiska ee fulinta waajibaadkiisa hoos yimaada ICERD, oo ay ku jiraan horumarrada togan iyo meelaha walaaca iyo caqabadaha leh.
Kulankan ayaa kulmiyay xubno ka tirsan kooxda qorista warbixinta qaranka (Kooxda Isku-dhafka Wasaaradaha), Ururada Bulshada Rayidka ah (CSOs), wasaaradaha ay khusayso, hay’adaha dawladda, iyo hay’adaha caalamiga ah si loo xaqiijiyo in hannaanka diyaarinta warbixintu uu ahaado mid loo dhan yahay, laga wada qaybqaato, lana tashi sameeyo. Ka-qaybgalayaasha ayaa sidoo kale la baray qodobbada muhiimka ah ee Axdiga iyo Indha-indhayntii Gunaanadka ahayd ee ay ansixiyeen guddiga (CERD) sannadkii 2009, ka dib markii ay dib-u-eegis ku sameeyeen warbixintii hore ee Itoobiya ay gudbisay sannadkii 2008.
Intii lagu guda jiray doodihii kooxaha la diiradda saaray (FGDs), ka-qaybgalayaashu waxay wadaageen falcelintooda iyo walaacooda ku saabsan qabyo-qoraalka warbixinta. Kooxda Isku-dhafka Wasaaradaha iyo Wasaaradda Caddaaladda ayaa si taxaddar leh u diiwaangeliyay dhammaan talooyinkii la soo jeediyay si loo xoojiyo gudbinta warbixinta ugu dambaysa.
Mudane Yuusuf Jemaaw, Agaasimaha Iskaashiga Caalamiga ah ee Arrimaha Sharciga ee Wasaaradda Caddaaladda (MoJ), ayaa carrabka ku adkeeyay waajibaadka saaran dalka qaybta ka ah heshiiska in uu si waqtigeeda ah warbixinno xilliyaysan ugu gudbiyo guddiyada heshiisyada wuxuuna muujiyay muhiimadda hannaanka warbixinta u leeyahay qiimaynta u hoggaansanaanta dalka ee waajibaadkiisa xuquuqda insaanka. Wuxuu sidoo kale sharraxay hannaankii loo isticmaalay diyaarinta warbixinta qaranka ee isku-dhafan ee 17-aad ilaa 25-aad ee ICERD ee wakhtigeedu dhaafay, wuxuuna qiray caqabadihii la kala kulmay intii lagu guda jiray qoristeeda.
Dr. Cabdi Jibriil, Komishineerka EHRC u qaabilsan Xuquuqda Madaniga, Siyaasadda iyo Dhaqan-dhaqaalaha, ayaa ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in si xilliyaysan loo guto waajibaadka warbixinta si loo qiimeeyo heerka hirgelinta heshiisyada caalamiga ah ee xuquuqda insaanka, isaga oo xusay in warbixinta Itoobiya ee la siinayo CERD uu wakhtigeedu aad u dhaafay. Wuxuu intaas ku daray in uu ugu baaqayo Ururada Bulshada Rayidka ah iyo hay’adaha dawladda in ay si firfircoon uga qayb qaataan diyaarinta warbixinta qaranka, isaga oo xusay in ururada bulshada rayidka ah ay weli dooran karaan in ay gudbiyaan warbixintooda madaxa bannaan ama kabta ah ee ku saabsan hirgelinta ICERD.