Guddiga Xuquuqda Insaanka Itoobiya (EHRC) ayaa magaalada Adama ku siiyay tababaro isdaba joog ah oo kor loogu qaadayo awoodda khubarada cusub iyo kuwa horay u joogay ee dabagalka iyo baaritaanka ee ka kala yimid xarunta dhexe iyo xafiisyada magaalooyinka, tababarkan oo ku saabsan habraaca maaraynta cabashooyinka iyo xeeladda ururinta xogta ilaha furan ee baaritaanka (Open-Source Intelligence (OSINT)).
Tababarkan oo ay iska kaashadeen EHRC iyo Mashruuca Dadajinta Cadaaladda (Project Expedite Justice – PEJ), kuna saabsan habraaca maaraynta cabashooyinka ee la qabtay intii u dhaxaysay Ginbood 12-kii illaa 15-kii, 2018 T.I., ayaa ujeedadiisu tahay in kor loo qaado xirfadaha khubarada cusub ee la qoray xafiisyada cusub ee la furay iyo kuwa horay u jiray ee EHRC. Tababarka waxaa bixiyay Ku-xigeenka Guddoomiyaha Guud ee EHRC Dr. Mizane Abate, oo ay weheliyaan guddiyada qaybaha iyo madaxda kale ee waaxaha shaqada.
Tababarka dhexdiisa, habraaca maaraynta cabashooyinka ujeeddadiisa, nidaamka qabashada cabashooyinka, geedi-socodka baaritaanka horudhaca ah, nidaamka maaraynta kiisaska elektarooniga ah (Electronic Case Management) isticmaalkiisa iyo diyaarinta warbixinta ayaa laga sameeyay wada-hadallo ballaaran iyo laylisyo wax ku ool ah.
Guddoomiyaha Guud ee Komishanka Xuquuqda Insaanka Itoobiya (EHRC), Birhanu Adelo, oo daah-furay tababarka, ayaa tilmaamay in tababarkani uu gacan weyn ka geysanayo sidii khubaradu u kobcin lahaayeen aqoonta iyo xirfadaha lagama maarmaanka ah si ay shaqadooda si hufan ugu gutaan. Wuxuuna ugu baaqay tababar-qaatayaasha inay awoodda ay heleen u adeegsadaan shaqadooda si loo dhowro xuquuqda insaanka.
Intaas waxaa dheer, dhibaatooyin amni dartood si loo xaqiijiyo xadgudubyada xuquuqda ee ka dhaca deegaanada adag in shaqsi ahaan la tago baaritaana lagu sameeyo iyadoo la adeegsanayo habab dhijitaal ah ayaa tababar laba wareeg ah la bixiyay intii u dhaxaysay 26-kii Miyaasiya ilaa 6-dii Ginbood 2018 T.I. Halkaas oo fahan ballaaran laga abuuray hababka xogta looga ururiyo ilo madax bannaan, ilaalinta amniga macluumaadka dhijitaalka ah, falanqaynta baraha bulshada, mabaadi’da aasaasiga ah ee xaqiijinta nuxurka warbaahinta, xeeladaha lagu garto goobaha juquraafiyeed iyo waqtiga sawirada iyo fiidiyowyada (Geolocation and Chrono-location) iyo sidoo kale dhibaatada nafsadeed ee dadban ee lala kulmo xilliga baaritaanka (Vicarious Trauma) ayaa la isku weydaarsaday.
Khubaradii ka qayb qaadatay ayaa iyaguna sheegay in tababarkani uu xirfadahooda la xiriira baaritaanada dhijitaalka ah si weyn u xoojiyay, waxayna guddiga ka codsadeen in la sii xoojiyo howlaha la midka ah ee kor loogu qaadayo awoodda.
Guddoomiyaha Waxbarashada iyo Tababarka Xuquuqda Insaanka ee EHRC Badasa Lemessa ayaa sheegay in baaritaanka dhijitaalka ah uu yahay aalad muhiim ah marka loo eego habraaca nidaamka qabashada cabashada ee EHRC. Wuxuu intaas ku daray in waqtigan ay soo bateen Sirdoonka Macmalka ah (Artificial Intelligence) iyo wararka been abuurka ah, in la xaqiijiyo dhab ahaanshaha xogta dhijitaalka ah ay muhiim u tahay dhowrista xuquuqda aadanaha. Ugu dambayn, wuxuu ugu baaqay tababartayaasha inay aqoonta iyo xirfadda ay barteen u beddelaan waxqabad oo ay si firfircoon uga qayb qaataan howlaha baaritaanka dhijitaalka ah.