የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) በአገር አቀፍ ደረጃ ወደ 30 ሚሊዮን የሚጠጋ አባላት ካሉት ጥምረት ጋር በመተባበር በሽግግር ፍትሕ ሂደት የህዝብ ተሳትፎን ለማጎልበት ከኢትዮጵያ እድሮች ኅብረት ማህበራዊ ተቋም አመራሮች ጋር መስከረም 3 ቀን 2019 ዓ.ም. በአዲስ አበባ የምክክር ስብሰባ አካሂዷል።
ስብሰባው ከአዲስ አበባና ከአዳማ የተውጣጡ የእድሮች ኅብረት ተወካዮችን ያሳተፈ ሲሆን፣ ይህም ኮሚሽኑ በሲቪል ማህበረሰብ እና በማህበረሰብ አቀፍ ድርጅቶች ትብብር በሽግግር ፍትሕ ላይ ያለውን የህዝብ ግንዛቤ ለማሳደግና ትርጉም ያለው ተሳትፎን ለማጠናከር እያደረገ ያለው ተከታታይ ጥረት አንዱ አካል ነው።
በዚህ ምክክር ወቅት የኢትዮጵያ እድሮች ኅብረት ማህበራዊ ተቋም ከኢሰመኮ ጋር ስለሚኖረው ትብብር ምክንያታዊነት፣ ዓላማዎችና የትብብር ዘርፎችን ያቀረበ ሲሆን፣ ይህን ተከትሎም ሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እንዲሁም እድሮች በሽግግር ፍትሕ ሂደት ስለሚኖራቸው ሚና እና ትብብር ከኢሰመኮ ሰፊ ስትራቴጂካዊ ሥራዎች ጋር እንዴት እንደሚጣጣም ውይይት ተደርጓል።
ተሳታፊዎቹ የሽግግር ፍትሕ ሂደት ያለውን ጠቀሜታ በማመን ሰፊ የህዝብ ግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራና ተሳትፎ አስፈላጊ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል። ውይይቱ የኢሰመኮና የእድሮች ኅብረቱን ተልእኮና ተግባራትን በተመለከተ የጋራ ግንዛቤ እንዲፈጠር ያስቻለ ሲሆን፣ ሁለቱ ተቋማት የተቋማዊ ነጻነታቸውን እንደጠበቁ በሽግግር ፍትሕ ላይ የህዝብ ግንዛቤን ለማሳደግ የሚያስችል የትብብር ማዕቀፍ ተግባራዊ እንዲደረግ ስምምነት ላይ ተደርሷል።
ኢሰመኮና የኢትዮጵያ እድሮች ኅብረት ማህበራዊ ተቋም የመጀመሪያ ደረጃ የጊዜ ሰሌዳዎችን ማዘጋጀትና ለእያንዳንዱ ቅድሚያ ትኩረት ለሚሰጣቸው ዘርፎች ፈጻሚዎችን መመደብን ጨምሮ አፋጣኝ ክትትል የሚደረግባቸው ተግባራት ላይ ተስማምተዋል። ሁለቱ ተቋማት የትብብር ማዕቀፉን ወደ ተግባራዊ የጋራ እንቅስቃሴዎች ለመቀየር ቁርጠኝነታቸውን አረጋግጠዋል። የኢፌዲሪ ብሔራዊ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ በሚያዝያ 2016 ዓ.ም. በሚኒስትሮች ምክር ቤት የጸደቀ ሲሆን፣ ይህም ኢትዮጵያ ፍትሕን፣ እርቅንና ዘላቂ ሰላምን ለማምጣት በምታደርገው ጥረት ውስጥ ጉልህ ምዕራፍ ነው። ፖሊሲው ከሚመራባቸው መርሆዎች መካከል አንዱ በሽግግር ፍትሕ ሂደት ውስጥ አካታችነትና ትርጉም ያለው ተሳትፎ ያለው ጠቀሜታ ነው። በኢሰመኮና በተባበሩት መንግስታት የሰብአዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር ጽሕፈት ቤት (OHCHR) በኅዳር 2014 ዓ.ም. የወጣው የጋራ የምርመራ ሪፖርት፣ እንዲሁም በታህሳስ 2016 ዓ.ም. የታተመው በኢሰመኮ-OHCHR የተዘጋጀው ከተጎጂዎችና ተጎጂ ከሆኑ ማህበረሰቦች ጋር በተደረጉ የማህበረሰብ ምክክሮች ግኝቶች ላይ የተመሰረተ የጋራ ሪፖርትም እውነተኛ፣ አሳታፊ፣ አካታች፣ ከነባራዊ ሁኔታ ጋር የተጣጣመና ሰብአዊ መብቶችን የተከተለ የሽግግር ፍትሕ ሂደት ያለውን አስፈላጊነት አጽንኦት ሰጥተዋል። የኢፌዲሪ ብሔራዊ የሽግግር ፍትሕ ፖሊሲ በሚያዝያ 2016 ዓ.ም. በሚኒስትሮች ምክር ቤት የጸደቀ ሲሆን፣ ይህም ኢትዮጵያ ፍትሕን፣ እርቅንና ዘላቂ ሰላምን ለማምጣት በምታደርገው ጥረት ውስጥ ጉልህ ምዕራፍ ነው። ፖሊሲው ከሚመራባቸው መርሆዎች መካከል አንዱ በሽግግር ፍትሕ ሂደት ውስጥ አካታችነትና ትርጉም ያለው ተሳትፎ ያለው ጠቀሜታ ነው። በኢሰመኮና በተባበሩት መንግስታት የሰብአዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር ጽሕፈት ቤት (OHCHR) በኅዳር 2014 ዓ.ም. የወጣው የጋራ የምርመራ ሪፖርት፣ እንዲሁም በታህሳስ 2016 ዓ.ም. የታተመው በኢሰመኮ-OHCHR የተዘጋጀው ከተጎጂዎችና ተጎጂ ከሆኑ ማህበረሰቦች ጋር በተደረጉ የማህበረሰብ ምክክሮች ግኝቶች ላይ የተመሰረተ የጋራ ሪፖርትም እውነተኛ፣ አሳታፊ፣ አካታች፣ ከነባራዊ ሁኔታ ጋር የተጣጣመና ሰብአዊ መብቶችን የተከተለ የሽግግር ፍትሕ ሂደት ያለውን አስፈላጊነት አጽንኦት ሰጥተዋል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኢሰመኮ ስለ ሽግግር ፍትሕ የህዝብ ግንዛቤን ለማሳደግ ከሚመለከታቸው ተቋማት፣ ከሲቪል ማህበረሰብ ተዋንያን፣ ከተጎጂ ማህበረሰቦችና ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በቅርበት ሲሰራ ቆይቷል።
ኢሰመኮ የሽግግር ፍትሕ የህዝብ ግንዛቤ ማስጨበጫ ስትራቴጂው አካል በማድረግ፣ ተጎጂዎችን ጨምሮ በሽግግር ፍትሕ ሂደቶች የህዝብ ተሳትፎን ለማረጋገጥ ከሲቪል ማህበረሰብና ከማህበረሰብ አቀፍ ድርጅቶች ጋር መስራቱን ይቀጥላል።