Guddiga Xuquuqda Insaanka Itoobiya (EHRC) wuxuu si farxad leh u soo dhawaynayaa magacaabista Guddoomiye Ku-Xigeenka iyo Guddoomiyayaasha Waaxaha, taas oo uu ansixiyay Golaha Wakiilada Dadweynaha kulankiisii 16-aad ee caadiga ahaa ee sanadka 5-aad oo la qabtay Miaziya 15, 2018 T.I. Magacaabisyadan ayaa loo sameeyay si waafaqsan Bayaanka Aasaaska Guddiga ee tirsigiisu yahay 210/1992 (sida lagu beddelay Bayaanka tirsigiisu yahay 1224/2012), waxaana lagu soo xulay guddi madax-bannaan iyadoo la raacayo nidaam hufan oo isugu jira soo jeedin dadweyne iyo xulasho.
Sidaas darteed: Dr. Mizanie Abate Tadesse ayaa loo magacaabay Guddoomiye Ku-Xigeenka EHRC. Dr. Mizanie waa aqoonyahanad sare oo ku takhasustay xuquuqda aadanaha ahna borofeesar ku-xigeen dhinaca sharciga xuquuqda aadanaha ka dhiga Jaamacadda Addis Ababa; waxay khibrad ballaaran u leedahay kormeerka xuquuqda aadanaha, dib-u-habeynta hay’adaha, iyo waxbarashada sharciga. Waxay jagooyin hoggaamineed oo sarsare ka soo qabatay EHRC, dhawaanna waxay ahayd La-Taliyaha Sare ee Arrimaha Istiraatiijiyadda ee Guddoomiyaha Guud, halkaas oo ay gacan weyn ka geysatay horumarinta siyaasadda iyo dhisidda hay’adda.
Mudane Bedassa Lemessa Kebede ayaa loo magacaabay Guddoomiyaha Waxbarashada iyo Tababarka Xuquuqda Aadanaha. Mudane Bedassa waa khabiir sare oo khibrad ballaaran u leh kormeerka xuquuqda aadanaha, baaritaanka, iyo hoggaaminta hay’adaha. Wuxuu dhawaan soo noqday Agaasimaha Sare ee Kormeerka iyo Baaritaanka ee EHRC, waxaana xirfadiisu ay door muhiim ah ka ciyaartay xoojinta hawlqabadka guddiga iyo nidaamyada shaqo.
Mudane Mohammed Ahmed Hassan ayaa loo magacaabay Guddoomiyaha Xuquuqda Dadka Naafada ah iyo Dadka Waayeelka ah. Wuxuu leeyahay khibrad ka badan 18 sano oo dhinacyada caddaaladda iyo xuquuqda aadanaha ah, isagoo soo noqday Agaasimaha Gobolka ee Xuquuqda Aadanaha ee Guddiga, iyo Garsoore Maxkamadda Sare ee Deegaanka Canfarta; wuxuuna shaqadiisa cusub la imaanayaa aqoon iyo khibrad qoto dheer oo uu u leeyahay nidaamka caddaaladda, ilaalinta xuquuqda aadanaha, iyo dib-u-habeynta hay’adaha.
EHRC waxay sidoo kale shaacisay in Marwo Ashenefech Abebe Albin loo magacaabay Guddoomiyaha Xuquuqda Haweenka iyo Carruurta. Marwo Ashenefech oo ka timid xilka Madaxweyne Ku-xigeenka Maxkamadda Darajada Koowaad ee Federaalka, waa hoggaamiye halyey ah oo ka tirsan waaxda caddaaladda oo soo noqotay garsoore, dacwad-ooge, iyo khabiir sharci. Gaar ahaan waxay kaalin weyn ka qaadatay horumarinta nidaam caddaaladeed oo u roon carruurta, aasaasida maxkamado carruurta u saaxiib ah, iyo fulinta xuquuqda haweenka iyo carruurta.
Guddoomiyaha Guud ee EHRC Birhanu Adelo ayaa hambalyo u diray mas’uuliyiinta la magacaabay, wuxuuna yiri: “Magacaabista Guddoomiye Ku-xigeenka iyo Guddoomiyayaasha Waaxuhu waa tallaabo weyn oo loo qaaday xoojinta hoggaanka Guddiga. In jagooyinkan mas’uuliyadeed loo magacaabo khubaro sare oo si qoto dheer u fahamsan hadafka guddiga waa mid muujinaysa awooddeena hay’adeed, taasina waxay i siinaysaa farxad gaar ah. Tani waxay xaqiijinaysaa sii socoshada hawlaha EHRC iyo isbeddel habsami leh, waxayna inoo suurtogelinaysaa inaan yeelano hawlqabad hufan. Sidoo kale, waxaan ku faraxsanahay in aan soo dhawayno hoggaamiyeyaal la yimid aragtiyo iyo khibrado cusub. Kooxdan oo iskaashanaysa waxay xaqiijin doonaan hadafkeena ku aaddan ixtiraamka iyo dhowrista xuquuqda aadanaha ee dadka oo dhan.”